![](/img/ok2.png)
- ANA SAYFA
- YAYINLAR
- BÜLTEN ARŞİV
- SAYI 69 YIL: 2009
- Sovyetler Birliği’nde Türkiye Çalışmaları
Sovyetler Birliği’nde Türkiye Çalışmaları
Liaisan Şahin
20 Şubat 2009
Değerlendirme: Vugar İmanbeyli
Küresel Araştırmalar Merkezi tarafından düzenlenen Tezat toplantılarının Şubat ayındaki konuğu Marmara Üniversitesi Uluslararası İlişkiler Bölümü öğretim görevlisi Liaisan Şahin, Boğaziçi Üniversitesi Atatürk Enstitüsü’nde tamamladığı “Sovyetler Birliği’nde Türkiye Üzerine Araştırmalar, 1917-1991: Kurumsal Gelişmenin Tarihi ve Analiz Özellikleri (Soviet Studies on Turkey, 1917-1991: Institutional History and Analytical Perspectives)” başlıklı teziyle ilgili bir sunuş yaptı. Şahin’in tezi Giriş, Sovyetlerde Türkoloji Çalışmalarının Tarihi ve Türkiye ile İlgili Sovyet Analizinin Bazı Hususları şeklinde üç bölümden oluşmaktadır. Şahin bu bağlamda şu hususlara işaret etti:
Sovyetlerdeki genel şarkiyat çalışmaları içinde Türkiye en ilgi çeken ülkelerden biridir. Türkiye’nin bu konumu, sahip olduğu zengin tarihî birikimden çok, 20. yüzyılda yaşadığı çeşitli gelişmelerle (mesela siyasi alanda Mili Mücadeleyle, çok partili hayata geçişle; ekonomi alanında liberal, devletçi politikalarla) irtibatlıdır.
Batı’nın aksine Rusya’nın “kendi Doğu”su ile yakın ve doğrudan bir bağlantısının olması, ülkedeki şarkiyat çalışmalarının hem çok yönlü ve komplike olmasına hem de kültürel hayatın önemli faktörlerinden biri haline gelmesine neden olmuştur. Ancak, Rusya’daki şarkiyat çalışmaları henüz Batı’daki gibi bir öz-eleştiri süreciyle karşılaşmamıştı. Bu bağlamda şarkiyatçılık, pür bir akademik disiplin olma özelliğini koruyordu. Sovyet döneminde ise, araştırmaların boyutu ve şekli değişmişti; özellikle Soğuk Savaş’ın başlangıcından itibaren linguistik ağırlıklı çalışmalardan tarih, kültür ve sosyo-ekonomik konulara doğru bir kayma/yoğunlaşma sözkonusu idi. Tüm bunlar, uluslararası şarkiyat çalışmalarını etkilemiş, Batı’da ve özellikle ABD’de İkinci Dünya Savaşı sonrasında benzeri çalışmaların ivme kazanmasında önemli rol oynamıştı. Bu çerçevede, mesela, Sovyetlerde yapılan çalışmalardan endişe duyan ABD’de 1949-1969 yılları arasında şarkiyatçılık kocaman bir “akademik imparatorluk”a dönüşmüştü.
Tezinin ilk bölümünde yukarıdaki hususlardan ve Çarlık Rusya’da Türkoloji araştırmalarının tarihinden bahsettiğini belirten Şahin, ikinci bölümde Sovyetler zamanındaki çalışmaları dönemlendirdiğini vurguladı. Şahin’in yaptığı dönemlendirme şu şekildedir: 1. Düzensiz büyüme (1917-1920); 2. Nispeten düzenli ve sınırlı gelişme (1930-1940); 3. Köklü yeniden yapılanma (1950-1961); 4. Düzenli büyüme, geç Sovyet dönemi.
Son olarak Şahin, tezin üçüncü bölümünde Sovyetler döneminde yazılan Türkiye ile ilgili iki önemli eserin -A. M. Şamsuttinov’un Türkiye’de Milli Mücadele 1918-1923 (1966) adlı telif eseri ve Türkiye’de Kapitalizm: 1950-1980’lerde Sosyoekonomik Gelişme (1987) isimli edisyon bir kitap- içeriklerini analiz ettiğini söyledi. Toplantı, soru ve cevap faslıyla sona erdi.
BİSAV YAZ PROGRAMI 2024
Batı Sonrası Dünya / Karşıtlıklar, Perspektifler ve Yeni Düzen Arayışları 3-7 Eylül 2024
DETAYLI BİLGİ