![](/img/ok2.png)
- ANA SAYFA
- YAYINLAR
- DÎVÂN ARŞİV
- SAYI 29 YIL: 2010
SAYI 29 YIL: 2010
16 Mart 2011 Çarşamba
Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi, dört makale ve altı kitap değerlendirmesi içeren 29. sayısıyla okuyucularının karşısında. Bu sayının ilk yazısı İbrahim Kalın’a ait: “Dünya Tasavvuru, Varlık Görüşü ve Düzen Fikri: Medeniyet Kavramına Giriş”. Kalın, bir yandan sosyal bilimlerden sömürgeciliğe, popüler kültürden uluslararası ilişkilere kadar geniş bir alanda yaygın bir şekilde kullanılan “medeniyet” kavramının kavramsal içerimlerini derinlikli bir şekilde incelerken, diğer yandan “medeniyet” kavramına dair yeni bir tanımın çerçevesini çizmeye çalışıyor. Kalın’a göre medeniyet kavramı, ortaya çıktığı 18. yüzyıldan bu yana değişim geçirmiş, zaman zaman zıt anlamlarda kullanılmış, kimi zaman şiddetle eleştirilmiş ve reddedilmiştir. Bir “merkez kavram” olan medeniyet, bünyesinde pek çok kavramı ve terimi barındırmakta ve bu yüzden esnek ve çok katmanlı bir nitelik arz etmektedir. Kalın, medeniyet kavramının dünya tasavvuru, varlık görüşü ve düzen fikriyle yakından ilişkili olduğunu belirtmektedir. Bir dünya görüşünün zaman ve mekân boyutunda tezahür etmesi olarak tanımlanan medeniyet, muayyen bir varlık tasavvurunu, evren fikrini ve insan anlayışını ihtiva etmektedir. Kalın bu kavramları İslam ve Batı düşüncesine atıfla mukayeseli bir şekilde ele almakta ve yeni bir medeniyet tasavvurunun imkânını araştırmaktadır.
Güllü Yıldız bu sayıya “II. Meşrutiyet Dönemi Siyer Müellifleri Arasında Geleneğin Sesi: Düzceli Yusuf Suad” başlıklı makalesiyle katkıda bulunuyor. Osmanlı modernleşmesinin en önemli basamağını oluşturan II. Meşrutiyet’in etkileri, her alanda olduğu gibi İslam tarihi ve siyer yazıcılığında da kendini göstermiştir. Yıldız da bu etkinin izlerini, sözkonusu dönemin siyer müelliflerinden biri olarak Düzceli Yusuf Suad ve eseri Akvemü’s-siyer’i merkeze alarak incelemektedir. İsmine sadece sınırlı bir alanda ve özellikle Kafkasya çalışmalarında rastlanan Düzceli Yusuf Suad’ın biyografisini ayrıntılı bir şekilde inşa eden Yıldız, II. Meşrutiyet döneminde telif ettiği ve belli özellikleriyle aynı dönemde yazılan diğer siyerlerden ayrılan Akvemü’s-siyer’i tanıtarak, bu eserin matbuat hayatında sebep olduğu tartışmayı, Kılıçzâde Hakkı’nın tenkitleri çerçevesinde tahlil etmektedir.
29. sayımızın üçüncü makalesi, “XVIII. Yüzyıl Sonlarında Üsküdar Vakıflarının Gelir Kaynakları” adıyla Süleyman Kaya’ya ait. Hizmet ve işlevleri itibariyle Osmanlı toplumunu anlamak için önemli bir yere sahip olan vakıf müessesesi üzerine pek çok çalışma yapılmış olmasına rağmen meselenin fıkhî boyutunu birinci el kaynaklara dayalı olarak inceleyen yeterli sayıda çalışmanın olmadığı bilinmektedir. Kaya da bu tespitten hareketle Üsküdar vakıflarının, Üsküdar Şerʻiyye Sicilleri’nde tutulan muhasebe kayıtlarını esas alarak vakıf gelirlerini incelemektedir. Kaya, çalışmasında, vakıfların gelir kaynaklarını; bir yandan yapılış şekli, meşruiyeti, hükmü gibi hukukî açılardan, bir yandan da verimliliği, yaygınlığı, elde edilen gelirin sermayeye oranı ve bu oranın fiyat artışlarıyla ilişkisi gibi iktisadî açılardan ayrıntılı bir şekilde analiz ederek özellikle İslam hukuku ve Osmanlı iktisat tarihi çalışanlar açısından önemli sonuçlara ulaşmaktadır.
Bu sayının son makalesi Wan Lei’nin “The Chinese Islamic Good Will Mission to the Middle East During the Anti-Japanese War” adlı çalışması. Wan Lei, şimdiye kadar ihmal edilen önemli bir konuyu işlediği makalesinde Çin (Huijiao) Federasyonu tarafından 1930’ların sonlarında Orta Doğu’ya gönderilen Hui “İyi Niyet Heyeti”nin faaliyetlerini ele almakta ve bu heyetin Çin’in Japonya’ya karşı kazandığı zaferdeki katkılarını özetlemektedir. Wan Lei’ye göre Çin’deki Müslüman azınlıktan biri olan Hui halkı tarafından başlatılan bu türden halklar arası diplomasi, Çin ile Orta Doğu ülkeleri arasındaki dostluğu geliştirmek başta olmak üzere pek çok açıdan büyük önem taşımaktadır.
Dîvân’ın 29. sayısında altı kitap değerlendirmesine yer veriyoruz. Nail Okuyucu, Eşvâk Ahmed Mehdî Ğuleys’in Fikrü’ş-Şevkânî es-siyâsî ve eseruhû’l-muâsır fi’l-Yemen’ini; Muammer İskenderoğlu, Sophia Vasalou’nun Moral Agents and Their Deserts: The Character of Mu'tazilite Ethics ve Seyyid Haşim Agacery’nin Mukaddimeî ber Munâsebât-ı Dîn ve Devlet der ıran-ı Asr-ı Safevî adlı eserlerini; Mustakim Arıcı, Eşref Altaş’ın Fahreddin Râzî’nin ıbn Sînâ Yorumu ve Eleştirisi’ni; Sümeyye Parıldar, İbrahim Kalın’ın Knowledge in Later Islamic Philosophy: Mulla Sadra on Existence, Intellect, and Intuition başlıklı çalışmasını ve Halit Özkan, G. H. A. Junboll’un Encyclopedia of Canonical Hadith isimli kitabına dair kıymetli değerlendirmelerini Dîvân okuyucularıyla paylaşıyorlar.
Gelecek sayıda buluşmak ümidiyle.
Dîvân: Disiplinlerarası Çalışmalar Dergisi
Sunuş metninin devamı ve yazıların özetleri için bkz.
BİSAV YAZ PROGRAMI 2024
Batı Sonrası Dünya / Karşıtlıklar, Perspektifler ve Yeni Düzen Arayışları 3-7 Eylül 2024
DETAYLI BİLGİ