![](/img/ok2.png)
- ANA SAYFA
- ARAŞTIRMA MERKEZLERİ
- TAM
- Osmanlı Matbaacılığının Yerelleşmesi: Yasal Zemin, Aktörler ve Toplumsal Ağlar, 1831-1863
TAM YUVARLAK MASA TOPLANTILARI
Osmanlı Matbaacılığının Yerelleşmesi: Yasal Zemin, Aktörler ve Toplumsal Ağlar, 1831-1863
Ayşe Tek Başaran
28 Eylül 2019 Cumartesi 14:00 Salon: ŞAKİR KOCABAŞ SALONU
Bu ay Tez-Makale programı konuğumuz Ayşe Tek Başaran* ile Boğaziçi Üniversitesi’nde tamamladığı doktora tezi** üzerine bir oturum gerçekleştireceğiz.
Özet:
“Bu tez 1831 yılında Takvîm-i Vekâyi‘hâne-i Âmire Nezareti’nin kuruluşuyla başlayan Osmanlı matbaa işletmesindeki yeni dönemi, yönetimin Maarif-i Umumiye Nezareti’ne devrolunduğu 1863 senesine kadar izlemektedir. Bu dönemi Osmanlı devleti kadar ortaya çıkan yeni devlet dışı aktörler üzerinden anlamaya çalışır; birbirleriyle giriştikleri rekabet ve pazarlıklar sonucu ortaya çıkan yasal zemine de ışık tutar. Öte yandan kitabın Osmanlı piyasası içerisinde ticarileşmesini bu ilişkiler üzerinden anlamaya çalışır. Bu süreçte matbaa artık salt Batı’dan aktarılan yeni bir teknolojik aygıt olarak kalmayıp yerelleşmiş ve Osmanlı bağlamında yeni anlam ve işlevler kazanmıştır. Bu bakış açısı matbaayı teknik bir ilerleme aracı olarak görmek yerine yerel sosyal ve siyasi dinamiklerin bir parçası ve hatta sonucu olarak tartışır. Bu çalışma aynı zamanda 1831-1863 tarihleri arasında basılmış kitap külliyatını iki grup ve farklı niyet üzerinden inceler; Osmanlı devletinin pratik ihtiyaçlarına hizmet etmek üzere öne çıkardığı ders kitapları ve devlet dışı aktörlerin daha çok maddi güdülerle satış odaklı hareket edip baskıya sunduğu daha geniş piyasaya hitap eden popüler kitaplar. İki grubun da seçimleri daha geleneksel ve hatta dini temaları öne çıkarmaktadır. Bu anlamda bu tez günümüzde hala yaygın olan 19. yüzyıl Osmanlı sekülerleşme ve modernleşme anlatılarını sorgulayan bir bakışla Batı’dan alınan teknolojinin aslında Osmanlı toplumunda geleneksel olarak var olan zemini güçlendirmeye de hizmet ettiği iddiasında bulunur. Diğer yandan bu geleneksel zeminin yine aktörlerin ve kesişen sosyal ağların katkısıyla aslında dönüşüm halinde olduğunu ortaya koyar. O kadar ki 1860’lara gelindiğinde artık gündelik hayatın bir parçası kabul edilen matbaa hem siyasi hem de dini hassasiyetler göz ardı edilerek Kur’ân-ı Kerîm ve Eczâ-i Şerîfe basar hale gelmiştir.”
* Öğr. Üy. Dr., İstanbul Şehir Üniversitesi
** Doktora Tezi, Boğaziçi Üniversitesi, 2019
İLGİLİ YUVARLAKMASALAR
- Osmanlı Hat Sanatında Tekke Yazıları
- Bir Mirasın Tevarüsü / 30. Ölüm Yıldönümünde M. Seyfettin Özege
- Bir Sebk-i Hindî Şairi Olarak Şevket-i Buharî ve Osmanlı Şiirine Etkisi
- Osmanlı Edebiyatında Himaye Geleneği Üzerine Düşünceler
- Geç Osmanlı Dünyasında Mimarlık ve Hafıza - Arşiv, Jübile, Âbide
- Tasavvufi Geleneğin Osmanlı Siyasi Düşüncesinde Tezahürü
- Osmanlı Klasik Döneminde Cebir
- Osmanlı'nın Felsefi Mirası
- Fıkıhtan Hukuka: Osmanlı'da Hukuk Eğitiminin Dönüşümüne Sosyolojik Bir Bakış
- Musikiden Müziğe Osmanlı Türk Müziği: Gelenek ve Modernlik
- I. Dünya Savaşı Yıllarında Osmanlı Devleti'nde Casusluk Faaliyetleri
- Darülfünun Felsefe Hocası Olarak Babanzade Ahmed Naim
- Türklerde Askeri Müzik Geleneği: Tuğ, Nevbet, Mehter
- Süleymaniye Camii Geometrik Desenleri ve Tekil Bir Uygulama
- Alafranga Halleri: Geç Osmanlı'da Adab-ı Muaşeret
- Taşköprizade'nin Ahlak ve Siyaset Düşüncesi
- Doğumunun 125. Yılında Bir Dâhi: Şerif Muhiddin Targan /Modernleşme Sürecinde Bireyselleşme ve Virtüozite İlişkisi
- Osmanlı’da Adalet Fikri ve Pratiği
- Osmanlı İstanbul'unun Eğlence Kültürü ve Karagöz
- Mensur Bir Medhiye Örneği: Şâzî'nin Güzelce Ali Paşa Medhiyesi
- Osmanlı Devleti ve Şii Tebaası
- Akdeniz'de Osmanlı-İspanya Rekabeti, 1560-1574: Teşkilat, Denizgücü ve Savaş
- Osmanlı Klasik Çağında Hilafet Meselesi
- Nezakette Kusur Etmeyen Barbarlar: Cizvit Rahip Paul Tafferner'in Gözünden Osmanlı Diplomasisi (1665-1666)
- Hilafet ve Saltanat
- Osmanlı Mimarîsini Çalışmak
- Alevler İçinde Osmanlı İstanbulu: Erken Modern Dönemde Şehir Yangınları, Yönetim ve Toplum
- Uluslararası Siyasette Adalet Problemi
- Gabriel de Luetz, Aramon Baronu ve Senyörü, Osmanlı Topraklarında (1546-1553): Elçiliği ve Ma‘iyyetinin Mâhiyeti
- Çarlık Rusyası'nda Tiflis Vilayeti
- Osmanlı Kudüsü'nde Toplum ve Siyaset (1703-1789)
- İslam İktisat Düşüncesi: Birikim ve Yönelim
- Habsburgların Entellektüel Diplomatı Busbecq ve Türk Mektupları
- İlhadı Tartışmak: 15. Yüzyılda Zeyniyye Tarikatı Dervişlerinin İbn Arabi Hakkındaki Düşüncelerinin Değişimi
- II. Selim Dönemi Osmanlı Diplomasisinin Ölçüt ve Çeperleri
- Osmanlı'da Geleneksel Temaşa Sanatlarından Sinemaya Geçiş
- Osmanlı Dünyasının Kadın Bânileri: Gülnuş Sultan
- Tarih Araştırmalarında Yeni Bir Metot: Osmanlı Arkeolojisi
- Kan Dolaşımı, Ameliyat ve Musiki Makamları: Kantemiroğlu ve Edvâr'ının sıra dışı müzikal serüveni
- 100. Yılında Filistin Meselesi: Osmanlılar, Siyonistler ve Balfour Deklerasyonu
- XIX. Yüzyıl Osmanlı Şehir Tarihi Yazımı: Hükümet Konakları Örneği
- İslam Siyaset Düşüncesi Kaynağı Olarak Füru-ı Fikıh Kitapları
- İstibdat’tan I. Dünya Savaşı’na Kadar Osmanlı’da Sinema
- Erken Modern Akdeniz Dünyasında Bir Osmanlı Liman Kentinin Oluşumu: İzmir (1580 - 1780)
- 16. Asırda Bir Osmanlı Coğrafyacısı: Sipâhizâde Mehmed ve Eseri Evzahu'l-mesâlik
- İstanbul, Modernlik, Sinema
- Kırık Bir İlk Hikâyesi: Türk Sinemasının Başlangıcına Dair
- Bir Osmanlı Şehrini Çalışmak 2
- Modernleşen Osmanlı Taşrasında Yönetmek ve Yönetilmek: Batı Anadolu Kazaları (1876-1908)
- İstanbul’da Sessiz Sinema ve Kamusal Alan
- Sanayileşme ve Şehir Gelişimi (1850-2000): Tarihsel Kaynaklar ve Yeni Yöntemler
- Osmanlı Şehirleri Atlası: Şehirler İçin Yeni Tanımlamalar
- Klasik Dönem Osmanlı Mimarisinde Geometrik Desenler
- Osmanlı Sinemasında Genel Hukuki Düzenleme Çalışmaları: Bir Lâyihanın Serencamı
- Bir Tarih Malzemesi Olarak Film
- Komitenin Ruhu Talat Paşa
- Şehir ve Mahalle: Osmanlı Trabzon'unda "Keşf-i Kadîm"
- Hilafet: Erken İslâm Tarihinden Osmanlı'nın Son Yüzyılına
- Siyasetnâmeleri Yeniden Okumak: Bir Yönetim Bilimci Gözüyle Geleneksel Siyasi Düşünce
- Amerika’da Osmanlı Tarihçiliği
- Amerika ve Modern Türkiye’nin Oluşumu: Bilim, Kültür ve Siyasi İttifaklar
- Mamure'ye Bakmak İmarı Görmek: Bir Osmanlı Mahallesinin Teşekkülü ve Tekâmülü
- II. Meşrutiyet Döneminde Kadıköy’de Gündelik Hayat ve Sayfiye Kültürü
- Milli Sinema Osmanlı'da Sinema Hayatı ve Yerli Üretime Geçiş
- Sultan Osman’ın Bastırdığı Üç Nadir Sikke
- Osmanlı Deniz Tarihçiliği: Otobiyografik Bir Anlatı
- Osmanlının Son Döneminde Evlerdeki Hatların Kültürel Rolü
- Osmanlı’da Köleliğin Sonu: Uluslararası Hukuk ve Mahremiyetin Siyaseti
- Osmanlı Toplumunda Kültürel Üretim Mekânları
- Devletin Kahyası, Sultanın Efendisi Mehmed Said Hâlet Efendi
- IX./XV. Asır Kahire'sinde Ulema, Medrese ve İslami İlimlerin Yüksek Öğretimi
- 18. Yüzyıl Osmanlı’da Savaş Esirleri
- Osmanlı Akdeniz'inde Kurumsal Dönüşüm ve Girişimci Ağlar: "18. Yüzyıl Levant Kumpanyası Tüccarları ve İngiliz Tüccar Aileler"
- Geç Osmanlı’dan Erken Cumhuriyet’e İstanbullu Müzisyenlerin Sosyal Profil Analizi: Sosyal Ağlar ve Bir “Meslek” Olarak Müzik
- Edirne Üç Şerefeli Cami ve Belgeler Üzerinden Erken Dönem Onarımları
- İmparatorlukla Cumhuriyet Arasında Mustafa Kemal'in Gazetesi: Hakimiyet-i Milliye (1920-1924)
- Basra Körfezi'nde Osmanlı Denizcilik Faaliyetleri (1847-1914)
- İslam Siyaset Düşüncesinde Siyasal Nerede Aranmalı?
- Çehrin Seferi (1678) ve Osmanlıların Kuzey Politikası
- Osmanlı İmparatorluğu Posta Tarihi
- Bırakın Çocuk Oynasın
- Felsefe ve Vahiy: Sa‘îd b. Dâdhürmüz ve Felsefî Risâleleri
- 19. Yüzyılda Kendini Yazmak: Nigar Hanım'ın Günlüklerinde Benlik İnşası
- Osmanlı-Güneydoğu Asya İlişkileri
- İlimleri Sınıflamak: İslam Düşüncesinde İlimler Tasnifi
- Osmanlı Matbuat Kapitalizmi ve Milliyetçilik (1913-1914)
- Osmanlı'da Siyasi ve Hukuki Bilginin Sekülerleşmesi Bağlamında 'Meşrutiyet' Kavramı (1860-1911)
- 18. Asrın İlk Yarısında Osmanlı-Şii İlişkileri ve Osmanlı Hilafeti
- Osmanlı İmparatorluğu’nun Tuna Donanması: Teşkilatı ve Faaliyetleri (1683-1718)
- Müziği Kitaptan Dinlemek
- Alaturka: Türk Müziğinde Bir Üslup
- Kadîm ile Cedîd Arasında – III. Selim Döneminde Bir Mevlevi Şeyhi: Abdülbâki Nâsır Dede’nin Musıki Yazmaları
- Osmanlı'nın Para İle İmtihanı
- Siyasi Tecdîd ve Osmanlılar
- Geç Osmanlı Dönemi Romanlarında Şair ve Şiir
- Geç Osmanlı Toplumunda Matbaalar ve Kitap Yayıncılığı
- Serhadde Osmanlı Garnizonları
- Ok, Tüfek ve At 16. Yüzyıl Osmanlı Askerî Devrimi
- Mabeyn-i Hümayun
BİSAV YAZ PROGRAMI 2024
Batı Sonrası Dünya / Karşıtlıklar, Perspektifler ve Yeni Düzen Arayışları 3-7 Eylül 2024
DETAYLI BİLGİ